Bas Jan maakt statushouders wegwijs in het Hanze-onderwijs

Wie het nieuws volgt, kan zomaar het idee krijgen dat er van alles mis is met statushouders. Bas Jan, winnaar van de Inclusie Award, weet dat dat niet klopt.

‘Het mooiste vond ik altijd hun verhalen over hun reis naar Nederland. Sommige mensen hadden honderden kilometers gelopen om hier te komen’, vertelt Bas-Jan van Duinen (20). De tweedejaars Social Work won vorige maand de Hanze Inclusie Award voor zijn werk met statushouders. ‘Mijn ouders werken al jaren als vrijwilliger. Ze zijn taaldocent bij Humanitas. Daardoor had ik vanaf jonge leeftijd veel contact met mensen die gevlucht waren. Mensen uit Ethiopië, Eritrea, Nepal, noem maar op.’ Het is dan ook geen toeval dat Bas Jan buddy werd bij het Grotius-programma van de Hanze, waar hij statushouders helpt bij de integratie in het onderwijs. ‘Ik doe gewoon waar mijn hart ligt.’

In Turkije krijg je een voldoende als je opschrijft wat de docent tijdens college heeft gezegd

Op 19 maart ontving Bas Jan de allereerste Hanze Inclusie Award, de prijs voor studenten die zich inzetten voor veilig, toegankelijk en inclusief onderwijs. De jury prees Bas-Jan om zijn persoonlijke betrokkenheid en zijn vermogen om anderen te inspireren om zich ook in te zetten voor een inclusieve gemeenschap (de andere genomineerden, Zoey Hoiting en Noémia Sangu, streken de aanmoedigingsprijzen op).

Bas-Jan raakte twee jaar geleden toevallig betrokken bij het Grotius-programma. ‘Ik kreeg in mijn eerste jaar van mijn PO-docent te horen dat ze buddies zochten. Toen ik hoorde dat je voor Social Work ook vrijwilligersuren moest invullen, dacht ik: waarom niet?’ En zo begon Bas-Jan zijn avontuur als buddy, want het onderwijssysteem kan nog best ingewikkeld zijn. ‘Turkse studenten vertellen dat zij in Turkije vier uur lang college volgen en een voldoende krijgen als ze tijdens de toets precies opschrijven wat de docent zegt. In Nederland moet je reflectieverslagen schrijven en in groepen werken. Dat is compleet nieuw voor ze.’

Hij wilde het eerst niet vertellen, maar later gaf hij me een envelop waarin stond dat hij z’n examen had gehaald

Bas Jans rol is meer dan alleen een gids binnen het onderwijs. ‘Ik probeer altijd beschikbaar te zijn, ook als ze me ’s avonds iets vragen. Dat helpt om een vertrouwensband op te bouwen.’ Vaak stapt hij gewoon op iemand af en vraagt: Wat ga je vanavond eten? ‘In andere culturen is dat een standaardzin om een gesprek te openen. Zoiets als lekker weertje vandaag, hè?’ Bas Jan raakte goed bevriend met een Turkse student. ‘Tijdens de ramadan gingen we samen naar een iftar. Ik vroeg hem of hij zijn examen had gehaald. Daar hadden we samen hard aan gewerkt. Hij wilde het eerst niet vertellen, maar aan het einde gaf hij me een envelop waarin stond dat hij het had gehaald en HRM ging studeren. Daar krijg ik nou een glimlach van.’

Naast zulke hoogtepunten hoort Bas Jan ook over de problemen waartegen de studenten aanlopen. ‘Het meest voorkomende obstakel is het B2-taalexamen, dat is echt een struikelblok. Daarom zorgen we voor groepslessen, waarbij studenten twee keer per week een hele middag Nederlands praten.’ Naast het taalexamen zijn ook de regeltjes een uitdaging. ‘Een Syrische vrouw had rijles en vroeg wanneer de instructeur niet meer naast haar ging zitten. In Syrië mag je na drie lessen alleen rijden, dus ze was erg verbaasd dat je minimaal 25 lessen nodig hebt.’

‘Jammer, die negatieve verhalen… het merendeel van de statushouders wil het heel graag goed doen’

De ervaringen met statushouders hebben Bas Jan veel geleerd. ‘Deze studenten zijn zo gedreven om er wat van te maken! In de media en in mijn omgeving hoor je vaak negatieve verhalen. Dat is zo jammer, want het merendeel wil het heel graag goed doen.’

Aan het einde van het jaar leek erop dat Bas Jan moest stoppen als buddy. ‘Mijn docent vroeg of ik weer wilde deelnemen aan Grotius want hij zag dat ik het met plezier deed. Helaas moest ik het afwijzen vanwege de verplichte dagstages.’ Maar de docent en Bas Jan lieten het er niet bij zitten. ‘Samen met de praktijkbegeleider hebben we ervoor gezorgd dat je nu ook stage kan lopen bij het programma’, vertelt Bas Jan.
Wat de toekomst ook voor Bas-Jan in petto heeft, één ding is duidelijk. Hij wil zich blijven inzetten voor mensen die het moeilijk hebben. ‘Ik wil graag verder als taalcoach. En als ik kan, blijf ik me inzetten voor het Grotius-programma. Het is echt iets waar ik energie van krijg.’

‘Als je meemaakt hoe hard deze mensen willen werken voor een betere toekomst, verandert dat je kijk op de wereld’

Hij moedigt anderen dan ook aan om buddy te worden. ‘Het biedt je echt nieuwe perspectieven. Veel studenten weten niet wat ze missen, omdat ze alleen het negatieve beeld van vluchtelingen kennen. Maar als je zelf meemaakt hoe hard deze mensen willen werken voor een betere toekomst, dan verandert dat je kijk op de wereld.’ En daarnaast is het ook goed voor jezelf: ‘Als iedereen elkaar bijstaat, zou de wereld er een stuk mooier uitzien. Het is niet alleen goed voor de statushouders, maar ook voor jezelf. Het helpt je groeien, zowel als mens en als  student.’

Foto (fragment): Daniek Snijder