De enige meid in de klas? Geen enkel probleem!

Marja en Danique volgen allebei een technische opleiding. Dat zijn nog altijd mannenbolwerken. Geen probleem, vinden ze.

‘Ik ben soms de enige vrouw in een projectgroep, maar daar heb ik geen last van.’ Tweedejaars Built Environment Marja Heldeweg (19) wist al vroeg dat ze de techniek in wilde. ‘Van kinds af aan was ik altijd bezig met bouwen. Toen ik ontdekte dat bouwkunde op de Hanze raakvlakken heeft met civiele techniek en ruimtelijke ontwikkeling, heb ik me gelijk ingeschreven.’ Danique Eekelder (22), derdejaars Werktuigbouwkunde, herkent het. ‘Op de middelbare school was ik gefascineerd door natuurkunde. Ik wilde precies weten hoe dingen werkten.’ Werktuigbouwkunde leek haar dé opleiding. ‘Het past bij me. Het is een brede technische opleiding waarmee je veel kanten op kunt.’

Overweldigend succes hebben de wervingscampagnes voor techniek niet

In technische opleidingen zijn vrouwen in de minderheid. Volgens het ministerie van Onderwijs is inmiddels ongeveer één op de vier studenten van een technische hbo- of wo-opleiding vrouw. Bij opleidingen als Informatica en Werktuigbouwkunde ligt dat aandeel lager.
Hogescholen en universiteiten zetten zich met campagnes en rolmodellen al jaren in om meisjes warm te maken voor techniek. Hoewel er sprake is van groei, het aandeel vrouwen stijgt de laatste jaren licht, hebben die inspanningen geen overweldigend succes. Vooral in het hbo blijft het percentage vrouwen achter. Danique: ‘Volgens mij zit het bij ons, Werktuigbouw, zo rond de tien procent meiden.’
Marja en Danique wisten dat ze in de minderheid zouden zijn. ‘Het is een mannenvak, daar hou je rekening mee’, zegt Marja. Danique: ‘Bij een voorlichtingswebinar waaraan ik deelnam, zaten ongeveer dertig mensen. Ik denk dat ik vier vrouwen zag.’

In het begin had Danique het gevoel dat de andere studenten een voorsprong hadden

Het hield hen niet tegen. ‘Ja, ik was één van de weinigen, maar daar heb ik nooit last van gehad’, zegt Marja. Ook Danique maakte zich vooraf weinig zorgen. ‘Iedereen was juist heel positief. Mijn vader werkt in de installatietechniek en al zijn collega’s zeiden: Wat gaaf dat jouw dochter werktuigbouwkunde gaat doen! In onze tijd waren er helemaal geen vrouwen.’

Marja blijft gewoon zichzelf. ‘Ik was eens voorzitter van een projectgroep. Tijdens een presentatie lieten twee leden verstek gaan. Ja, wat doe je dan? Ik begon met: We missen informatie omdat twee groepsleden afwezig zijn.’ De docenten konden het wel waarderen. ‘Ze vonden het knap dat ik zo duidelijk was.’ In het begin van de opleiding had Danique nog het gevoel dat de andere studenten een voorsprong hadden. ‘Ze hadden allemaal technische ervaring. Ze kwamen van het mbo, waar ze al techniek deden. Hun hobby’s hadden vaak ook met techniek te maken. Ik dacht steeds dat ik achterliep’, zegt ze. Tijdens een evaluatie bleek dat niet te kloppen. ‘Ze zeiden juist: Jij brengt net zoveel in als wij. En rekenen pak je zelfs sneller op.’

‘Ik denk dat vrouwen een andere manier van communiceren en leidinggeven hebben’

Maar stereotypen en vooroordelen zijn lastig te vermijden, ervoer Danique. ‘Ik merkte het niet echt aan de anderen, maar meer aan mezelf. Aan de ene kant wilde ik het stereotype dat meiden niet in de techniek horen, niet bevestigen. Maar aan de andere kant dacht ik dat de meeste jongens meer ervaring hadden en meer wisten dan ik.’ Mede daardoor durfde Danique in het eerste jaar minder snel vragen te stellen. ‘Ik was ergens toch wel bang dat het domme vragen zouden zijn. Uiteindelijk heb ik mezelf daar overheen gezet. Domme vragen bestaan natuurlijk niet. Als je geen vragen stelt, kun je niet leren!’

Volgens Marja word je bij Bouwkunde als een gelijke behandeld. ‘Je staat gewoon op gelijke voet met iedereen.’ Wel ziet ze dat vrouwen soms anders communiceren. ‘Ik denk dat vrouwen een andere manier van communiceren en leidinggeven hebben. Wij luisteren tijdens een gesprek soms beter tussen de regels door. Daardoor kunnen we de informatie duidelijker overbrengen.’

De sfeer bevalt hun goed, ‘lekker nuchter, het is allemaal wat korter door de bocht’

Danique: ‘Vrouwen gaan toch sneller wat dieper ergens op in of praten meer over gevoel. Bij mannen is het vaker een beetje dom lullen en over techniek praten.’ Geen misverstand, dat is een sfeer die hun goed bevalt. ‘Lekker nuchter. Het is allemaal wat korter door de bocht.’

Danique zag zichzelf veranderen. ‘Ik ben een stuk minder gaan doen aan mijn make-up, haar en kleding. Ik zit op een studie met allemaal jongens die gewoon het bovenste shirt uit de kast pakken. Dan denk ik: waarom zou ik er anderhalf uur in steken?’ Ze heeft een goede balans gevonden. ‘Op de studie tussen de mannen en daaromheen meer met vrouwen. Als ik weer met vriendinnen ben, denk ik: het is toch wel even lekker om op een andere manier te kletsen.’

Natuurlijk hopen ze dat meer vrouwen voor techniek kiezen. ‘Het is mooi als er veel verschillende visies in een studie zitten’, zegt Marja. Danique probeert toekomstige studentes tijdens open dagen aan te moedigen. ‘Als ik daar een meisje zie, spreek ik haar altijd even aan. Doe maar. Gezellig. Kom er bij.’ Marja: ‘Als dit het vakgebied is waarin je wilt werken, dan moet je er zeker voor gaan. Niet omdat je een dame bent, maar omdat het gewoon een ontzettend leuke studie is.’

Foto: Marja Heldeweg (links) en Danique Eekelder