Slechts €600 voor een luxe appartement? De rode vlaggen bij woningoplichting

Er zijn nogal wat oplichters actief op de woningmarkt in Groningen. Hoe kun je de rode vlaggen herkennen? Slechts € 600 voor een luxe appartement aan de Herman Colleniusstraat? Dat kan toch niet!

Voordat ik ook maar een voet had gezet in het moderne, ideaal gelegen appartement aan de Herman Colleniusstraat had ik al € 285 aan kosten betaald. Verhuurders mogen die kosten misschien niet in rekening brengen, maar advertenties op social media vragen er gewoon om. Het kamertekort is voor oplichters een manier om studenten geld af te troggelen.

Het is al erg dat reguliere verhuurders vaak te veel huur vragen, maar dat oplichters nepadvertenties met gestolen foto’s van appartementen, kamers en studio’s gebruiken om studenten een poot uit te draaien gaat nog een stapje verder.

Ik ging op social media op zoek naar advertenties met een iets té mooi woonaanbod. Al snel zag ik de rode vlaggen: dingen waaraan je de oplichter kunt herkennen. Wat ik tegenkwam, vooral op TikTok, waren verschillende terugkerende rode vlaggen. Veel van de oplichtingspagina’s volgen een vergelijkbaar patroon.

De eerste is de prijs. Ik heb een videorondleiding bekeken van een extreem ruim, licht privéappartement met één slaapkamer aan de Herman Colleniusstraat. Daarin zijn een aparte keuken en eethoek, een woonkamer, een balkon, een toilet en een doucheruimte te zien, inclusief alle kosten, voor € 600 per maand? Helaas, dat klinkt niet realistisch in de huidige Groningse woningmarkt.

Wanneer je interesse toont, zal de onduidelijke verhuurpagina waarmee je te maken hebt (zonder vermelding van naam of telefoonnummer) meestal om betalingen vragen vóór een beloofde bezichtiging ter plaatse. Hieronder vallen aanmeldingskosten voor een snelle goedkeuring en een borgsom van een paar honderd euro die vooraf moet worden betaald. (Dit was inderdaad het moment waarop ik die € 265 moest betalen om het appartement in de Colleniusstraat te mogen bezichtigen.)

Gebrekkig Nederlands

Een andere rode vlag is het gebruik van berichtenapps waarmee je geheime en verdwijnende berichten kunt versturen, zoals Telegram. Net als WhatsApp, maar dan met verborgen functies, is Telegram een alom bekende versleutelde berichtendienst en een favoriete app die door sommige van deze verhuurpagina’s wordt gebruikt.

Schaarse profielen en gebrekkig Engels of Nederlands komen ook vaak voor. Spelfouten, ontbrekende letters en een gebrek aan grammaticale samenhang duiken regelmatig op bij de communicatie met mensen die vaak heel snel reageren, maar in een oogwenk kunnen verdwijnen: een terugkerend thema in de ervaringen van veel slachtoffers.

Oplichtingsadvertenties worden vaak geplaatst in Facebook-groepen, waar grote aantallen woningzoekenden samenkomen om te zoeken. De mensen die deze advertenties plaatsen, hebben vaak verdachte profielen, waarbij velen nauwelijks iets op hun account hebben gepost.

Er wordt ook druk uitgeoefend om snel te handelen. Zodra je er niet in slaagt een aanvraagformulier in te vullen binnen wat zij als een redelijke termijn beschouwen, beginnen deze ‘verhuurbeheer’-pagina’s je al snel lastig te vallen om een reactie te krijgen.

Het adres bestaat

Misschien wel het lastigste waarschuwingssignaal om te herkennen, is dat de advertentie er legitiem uitziet. De woning bestaat echt. De rondleiding ziet er echt uit. Het adres bestaat. Hierdoor kan het makkelijker zijn om iemand te vertrouwen, vooral wanneer deze misbruik maakt van mensen die wanhopig op zoek zijn naar een plek om te wonen.

De eigenaar van makelaarskantoor Verra Makelaars, dat op TikTok wordt nagebootst door een nepaccount, heeft zich al meermaals over de fraude uitgesproken op LinkedIn. Niek Verra schreef: ‘De goede naam van Verra Makelaars wordt al een aantal maanden misbruikt door TikTok oplichters. Na diverse telefoontjes, mailtjes en advocatenbriefjes blijft het angstig stil bij TikTok. De Politie Nederland doet ook verder geen vervolg onderzoek naar deze fraude terwijl gedupeerden ons kantoor iedere week tientallen keren bellen en mailen dat ze zijn opgelicht.’

Ook studenten aan de Hanze hebben hiermee te maken. Dit jaar heeft Merel de Vroome, huisvestingsmedewerker bij het Hanze International Office, met vijf of zes studenten gesproken die zijn opgelicht. ‘Ik adviseer ze altijd om naar de politie te gaan. Vervolgens probeer ik ze te helpen bij het vinden van een nieuwe kamer. Meestal lukt dat wel, maar het kan behoorlijk bitter zijn als ze geld kwijt zijn.’

De huisvestingsmedewerkers van de Hanze waarschuwen altijd van tevoren. ‘Als je ook maar enige twijfel hebt, neem dan eerst contact op met het International Office, zodat we het kunnen controleren, voordat je persoonlijke gegevens verstrekt of betalingen verricht.’

Lazar Popov, medeoprichter van Domakin.nl, een bedrijf dat een geverifieerde tussenpersoon naar bezichtigingen stuurt voor studenten die nog niet in Nederland zijn aangekomen, zegt blij te zijn wanneer ze oplichting kunnen ontmaskeren. ‘Het bespaart mensen veel geld en emotionele schade. We zijn het bedrijf begonnen omdat we studenten wilden helpen bij het vinden van woonruimte en genoeg hadden van diensten waarvoor je een abonnement moet afsluiten.’

‘Criminelen die nepwebsites voor woningverhuur opzetten, worden steeds slimmer en passen hun werkwijze aan nieuwe manieren van oplichten aan’

Lazar, die oorspronkelijk uit Bulgarije komt en inmiddels negen jaar in Nederland woont, zegt dat criminelen die nepwebsites voor woningverhuur opzetten steeds slimmer worden en hun werkwijze aanpassen aan modernere vormen van oplichting. ‘Op dit moment lijken ze bijvoorbeeld de contactgegevens te geven van degene die zogenaamd uit de woning vertrekt. Dat kan een tweede oplichter zijn, waarmee ze het vertrouwen van het slachtoffer proberen te winnen. Vervolgens vragen ze misschien vóór de bezichtiging om een kleiner geldbedrag, waarvan ze beloven dat je het terugkrijgt. Daarna verdwijnen ze.’

Volgens Lazar zijn de mensen achter de nieuwere vormen van oplichting mogelijk niet eens gevestigd in Nederland of de EU, waardoor het voor de Nederlandse autoriteiten moeilijker is om hen op te sporen.
Niet alle woninggeschillen hebben te maken met valse huurpagina’s. Sommige huurders melden ook vermeend frauduleus gedrag van verhuurders. Horia Nita (22) uit Roemenië: ‘Ik ben verhuisd omdat ik de verhuurder meerdere keren had verteld dat er leidingen lekten en er niets aan werd gedaan; het appartement stond onder water. Toen ging de koelkast kapot, en na ongeveer een maand zonder enige reactie wilde ik wanhopig graag verhuizen. Als ik iemand anders zou vinden die in mijn plaats daar zou gaan wonen, stemde de verhuurder er mondeling en via WhatsApp mee in om mijn borg terug te geven.
Op een gegeven moment bedacht hij zich toch en betaalde me niet terug.’

Horia, een natuurkundestudent aan de RUG, kreeg het advies om de zaak voor de rechter te brengen nadat zijn voormalige verhuurder zijn verhaal zo’n acht keer had veranderd, maar hij had daar de middelen niet voor.

Zijn ervaring benadrukt nog een ander probleem waarmee huurders te maken hebben: zelfs als de persoon, het pand en de huurovereenkomst echt zijn, kan het oplossen van een geschil nog steeds tijd, geld en toegang tot juridische bijstand vergen. De terugkerende waarschuwingssignalen die tijdens dit onderzoek naar voren kwamen, waren verzoeken om geld vóór een bezichtiging, druk om snel te handelen, anonieme of summiere profielen, communicatie via diensten met verdwijnende berichten en aanbiedingen die ongewoon goedkoop lijken in verhouding tot wat er wordt aangeboden.

In een woningmarkt waar de concurrentie mensen het gevoel kan geven dat ze onmiddellijk moeten handelen, en gezien het impulsieve karakter van TikTok, kan het nemen van de tijd om te controleren wie er achter een advertentie zit een van de weinige beschermingsmaatregelen zijn waar toekomstige huurders over beschikken.

Illustratie: Yateesha van Loon.