Hanze-studenten denken mee over het leven na de tyfoon

Jens, Anne en Julian bezochten Cebu City nadat tyfoon Tino er had huisgehouden. Ze dachten mee over de wederopbouw en methoden om omverstromingen te voorkomen.

‘We dachten eerst dat we rivieren gingen schoonmaken’, zegt Julian Tap, ‘maar uiteindelijk stonden we oog in oog met mensen die hun hele gezin waren verloren.’ Begin april reisde de 21-jarige derdejaars Built Environment met Anne Hulzebos (29) en Jens van der Werff (24) naar Cebu City op de Filipijnen. De stad was in november 2025 hard getroffen door tyfoon Tino, die vernietigende overstromingen veroorzaakte. Jens: ‘We hadden vooraf niet echt een idee van wat we konden verwachten, maar het was erg confronterend. Ineens zie je de gevolgen van klimaatverandering van heel dichtbij. En dan ook nog die grote armoede.’

Anne verbleef in een volkswijk: ‘Een arme buurt, in het begin voelde ik mij er een beetje onveilig’

De Universiteit van San Carlos, de Hogeschool Rotterdam en de Hanze werken inmiddels zeven jaar aan het RiverScan-project. Studenten van de drie instellingen buigen zich samen met lokale bewoners over watermanagement: afval dat in de rivier belandt, de slechte waterkwaliteit en het effect van overstromingen. Dit jaar deden zo’n zeshonderd studenten en docenten mee, waaronder zeven uit Nederland. Zij vormden teams met Filipijnse studenten civiele techniek, architectuur, politicologie en business administration.

Cebu City is met z’n bijna één miljoen inwoners een superdrukke stad, zoals die er in Azië zo veel van zijn. Julian en Jens huurden een appartement in een beveiligd complex dicht bij de universiteit. Anne verbleef in een volkswijk. ‘Een arme buurt, in het begin voelde ik mij er een beetje onveilig. Maar na twee dagen merkte ik dat iedereen gewoon zijn ding deed en dat we welkom waren.’

De oude vrouw zocht haar familie nog altijd, ze had gedroomd dat ze ergens in een waterput lagen

In de eerste dagen bezochten de studenten het stadsdeel Villa del Rio. ‘De wijk was volledig weggevaagd door de overstromingen’, zegt Jens. De verhalen van de bewoners maakten diepe indruk. Julian: ‘Een man had zijn vrouw en kinderen verloren, ze waren voor zijn ogen meegesleurd door het water.’ Anne sprak een oudere vrouw van wie de familie nog steeds vermist was. ‘Ze was nog altijd op zoek. Ze vertelde dat ze had gedroomd dat ze ergens in een waterput lagen. Haar prioriteit lag helemaal niet bij het herbouwen van haar huis, maar bij het terugvinden van haar familieleden.’
Zulke verhalen maakten duidelijk dat het probleem veel groter is dan watermanagement. ‘De overheid is heel erg tekortgeschoten. Ze gaven de bewoners 10.000 peso, omgerekend 150 euro, maar daarvan kun je geen nieuw huis van bouwen’, zegt Anne.

Julian: ‘Voor sterkere damwanden moesten we een low cost en nature based oplossing bedenken’

Corruptie speelt een grote rol. ‘Het geld loopt via tussenpersonen’, zegt Anne. ‘Die nemen hun deel waardoor de hulp niet terechtkomt bij degenen die het nodig hebben.’
Jens sprak een man die z’n huis weer opbouwde. ‘Hij zei dat hij geen tijd had om trauma’s te verwerken.  Als hij niet werkte, dan had hij geen geld. Zonder geld houdt niemand het lang vol.’

Toekomstige overstromingen zouden minder schade moeten aanrichten, vonden de studenten. ‘De damwanden van de rivier bestonden uit poreus beton’, zegt Jens, ‘ze hadden ook géén stalen versteviging. De tyfoon veroorzaakte een waterdruk die zo hoog was dat de constructie het begaf.’ Jens’ groepje ging bezig met de technische kant, maar ze stuitten gelijk op een probleem: geld. ‘Voor sterkere damwanden moesten we een low cost en nature based oplossing bedenken’, zegt Julian. Ze kwamen uit op coir logs. ‘Dat zijn een soort strengels van het haar van kokosnoten. Die bind je samen en leg je dan als een soort terrassensysteem tegen de oever aan. Daardoor krijgt de rivier meer ruimte en is de kans op overstromingen kleiner’, legt Jens uit. Daarnaast dacht Jens’ team ook na over vluchtroutes en waarschuwingssystemen. ‘Een early warning system zoals Japan dat heeft, zou veel te duur worden, dus bedachten we een soort houtje-touwtje-variant.’

De motivatie van de Filipijnse studenten maakte grote indruk op de Hanzestudenten

De groep van Anne richtte zich op hulp na de ramp. ‘We namen interviews in de wijk af. wilden bijvoorbeeld weten van welke materialen hun huizen waren gemaakt.’ De meeste bewoners leefden nog steeds in tenten. ‘We hadden het idee om zeecontainers te plaatsen die makkelijk weggehaald kunnen worden’, zegt Anne.
De ideeën van de studenten botsten soms met de Filipijnse groepsleden. ‘Wij wilden vooral een technische oplossing omdat tyfonen zullen blijven komen. De Filipijnen vonden juist dat het probleem vooral bij de overheid lag.’

De Hanze-studenten waren verrast door het onderwijsniveau op de Filipijnen. ‘Wij dachten dat dat minder zou zijn’, zegt Julian. ‘Maar ze maken mooiere projecten dan op de Hanze.’ De motivatie van de Filipijnse studenten is indrukwekkend. ‘Alleen de elite kan studeren. Ouders kiezen vaak rechten of geneeskunde voor hun kinderen en investeren veel geld. De prestatiedruk is erg hoog, want als je de studie verpest, heb je niks’, zegt Jens, die zich inmiddels goed realiseert dat zijn wieg op een goede plek stond. ‘Wij hebben in Nederland echt niks te klagen. Als je ziek bent of je been breekt, wordt alles geregeld. Op de Filipijnen kennen mensen soms niet eens een dokter.’

‘Het eindproduct was uiteindelijk niet eens het belangrijkste’

Of hun ideeën daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd, is nog onbekend. ‘De wijkraden bekijken alle plannen en kiezen datgene waarvan zij denken dat het haalbaar en betaalbaar is, dus garanties zijn er niet’, zegt Jens. Dat maakt de ervaring volgens de drie Hanze-studenten zeker niet minder waardevol. ‘Het eindproduct was uiteindelijk niet eens het belangrijkste. Het waren vooral de verhalen en de ervaring van het samenwerken met de lokale bevolking’, zegt Anne.
De studenten hopen wel dat de communicatie rondom RiverScan wordt verbeterd. ‘Wij wisten pas drie weken van tevoren dat we konden gaan en kregen alleen een brochure van één A5’je. Het was erg onduidelijk. Gelukkig konden oud-deelnemers ons veel vertellen’, zegt Julian.

Foto: huis in Cebu City (fotograaf: Julian Tap)