Hoe word je illustrator? Gouden Penseelwinnaar Natascha Stenvert weet het wel
Hoe word je illustrator? Gouden Penseelwinnaar Natascha Stenvert zegt dat ze die vraag niet echt kan beantwoorden. Maar ze doet het natuurlijk wel, in de Minerva-mediatheek.
Hoe word je illustrator? Lotus Nippérus (26) werkt aan een kinderboek, ze schrijft de tekst én ze maakt de illustraties. Ze zit op 12 februari in de mediatheek van Academie Minerva, aan een werktafel die er precies zo uitziet als je verwacht op een kunstacademie. Vol met kleurig papier, verfbussen, afplaktape en plakstiften. Lotus, die in Leeuwarden aan de Academie voor Popcultuur studeert, schetst met potlood een koe in mensengedaante, één van de karakters die in haar boek zullen figuren.
Het is donderdagmiddag, drie uur. Gouden Penseelwinnaar Natascha Stenvert (55) geeft een lezing voor de Hanze Boekenclub. Lotus is niet de enige die eropaf is gekomen, alle stoelen zijn bezet, een gehoor van een mannetje of dertig. Er zijn studenten én docenten. Sommige docenten hebben begin jaren negentig Natascha nog in de klas gehad, anderen zijn voormalige studiemaatjes.
‘Illustrator? Ik? Dat was een verrassing, ik zeg mezelf als knutselaar’
Hoe wordt je illustrator? De in Zeijen (Drenthe) wonende Natascha weet het eigenlijk niet zo goed. Als voorbereiding op haar aanmelding voor de academie ging ze langs bij een bekende van haar, een grafisch ontwerper. ‘Nadat hij m’n portfolio had doorgenomen, zei hij dat ik een illustrator was. Dat was een verrassing, ik zag mezelf eigenlijk vooral als een knutselaar. Maar illustratie? Oké… waarom niet? Ik was toen ook al in heel veel kunstvormen geïnteresseerd. Nog steeds wil ik me steeds vernieuwen. Soms krijg ik het verzoek om illustraties te maken in de stijl van dat en dat boek, eerder werk van me. Dan zeg: nou, dat zien we wel, hoor.’
‘Als kunststudent moet je alles proberen, alle kansen grijpen’
Hoe word je illustrator? ‘Mazzel! In het vijfde jaar had Nanette Hoogslag een agent uitgenodigd. Aan hem mochten we werk laten zien. Hij pikte mij eruit. Wat ik hiermee wil zeggen: die bijeenkomst was niet verplicht, ik had hem kunnen overslaan, maar dat deed ik niet. Ik ging. Als student moet je alles proberen, alle kansen grijpen. In datzelfde vijfde jaar deed ik mee aan een wedstrijd van uitgeverij Lemniscaat. Die won ik, wat resulteerde in het eerste boek dat ik illustreerde.’
‘Bij de Libelle zei de hoofdredacteur dat mijn werk te véél te wild was’
Hoe word je illustrator? ‘Ik ging naar de bibliotheek. Daar had je boeken met alle gegevens van uitgeverijen, namen, adressen en telefoonnummers. Ik belde gewoon op: kan ik die en die spreken? Dat was dan de directeur of de hoofdredacteur. Of ik langs kon komen met mijn portfolio. Dat mocht, wonderlijk genoeg. Ik plande de bezoeken zo dat ik er op één dag meerdere kon afleggen. Ik maakte tours door het hele land. Zo leer je die wereld een beetje kennen. Bij Libelle zei de hoofdredacteur dat mijn werk voor hen véél te wild was. Maar wacht, ik bel wel even naar boven. Daar zat de Playboy, die bleken ook illustraties nodig te hebben. Mijn carrière had dus ook een heel andere wending kunnen nemen.’
‘Op een gegeven moment moet je gaan zitten, schetsen en aan het werk’
Hoe word je illustrator? ‘Ik begin met het verhaal. Dat lees ik, en dan nog eens. Dat laat ik een tijdje sudderen in mijn hoofd. Maar op een gegeven moment moet je gaan zitten, schetsen en aan het werk. Niet langer uitstellen. Als ik bang ben dat het niet lukt, maak ik een plaatje-bij-het-praatje. Iets simpels waarop ik kan terugvallen als het me echt helemaal niet zou lukken. Die wetenschap geeft me rust in het hoofd.’
Ik deed schoolboeken erbij, commercieel werk voor de centen
Hoe word je illustrator? ‘Ik werk in opdracht, maar het is mijn werk, ik doe het op mijn manier. Ze moeten er maar aan wennen, want ik ben er ook. Met die attitude ging ik ook langs de uitgeverijen. Ik merkte al snel dat ik er m’n brood mee kon verdienen. Ik deed schoolboeken erbij, commercieel werk voor de centen. Educatieve uitgeverijen hebben altijd wel materiaal nodig. Wat dat betreft zie ik het wel duister in, want dat is werk dat AI weleens zou kunnen overnemen. Toch, je weet niet hoe het gaat, misschien hebben mensen op een gegeven moment wel weer behoefte aan dingen die door een echt mens zijn gemaakt. En al die de energie die AI kost, vreselijk, we helpen de wereld naar z’n oma.’
‘De kunst is niet om iets te maken, maar om om te gaan met je eigen brein’
Hoe word je illustrator? ‘Soms krijg je een opdracht waarvan je denkt: die is van mij! Die pakt niemand me meer af. Een heerlijk gevoel, maar niet de beste uitgangspositie voor een onderhandeling. Die zakelijke kant is sowieso het minst leuke aan het werk. Daar zouden ze op Minerva misschien meer aandacht aan kunnen besteden. O… dat doen ze inmiddels? Mooi.
‘Maar het belangrijkste gemis op de opleiding is de voorbereiding op het leven ná de opleiding. De kunst is niet om iets te maken, maar om om te gaan met je eigen brein. Je brein dat zegt dat je het niet kunt, dat zegt dat wat jij maakt al eens eerder is gedaan, dat je werk te simpel is of juist te complex. Schud dat van je af.
Op de academie leerde ik dat je alles wat je doet, moet kunnen verantwoorden
‘Vraag wel wat anderen vinden. Ik vind het heel fijn als een strenge redacteur met me meekijkt. Iemand die me confronteert me de belangrijke vragen. Op de academie heb ik geleerd dat je alles wat je doet, moet kunnen verantwoorden. Dus als die redacteur me een vraag over m’n werk stelt die ik niet kan beantwoorden… dan moet ik terug naar de tekentafel.’
Hoe word je illustrator? Stug doorwerken. Tijdens Natascha Stenverts lezing heeft Lotus Nippérus haar schets uitgewerkt, een koe in mensengedaante, ingekleurd met vetkrijt. De koe-mens heeft een rood lapje voor z’n linkeroog oog. Natascha kan de tekening waarderen. ‘Waarom dat ooglapje’, wil ze weten. Lotus: ‘Het is een verhaal over een slak die zich ellendig voelt omdat haar huis is gebroken. Ze vindt steun bij andere dieren aan wie ook wat mankeert.’
Foto: Gouden Penseelwinnaar en ex-Minervastudent Natascha Stenvert in gesprek met moderator Janine ter Horst in de Mediatheek van Minerva.
Het bezoek van Natascha Stenvert aan de Hanze Boekenclub is ook vastgelegd in een podcast.