Kerstmis in Nederland, de enige echte tradities

Nederland heeft bar weinig tradities. Kerstmis is een uitzondering. Buitenlanders staan er misschien vreemd van te kijken, maar dit is het dus: Kerstmis in Nederland.

1 Kerstavond

Overal in de christelijke wereld begint Kerstmis op de avond van 24 december. En laten we eerlijk zijn, er zijn nog steeds een aantal oudere Nederlanders die op kerstavond ter kerke gaan. Maar de afgelopen decennia hebben de meeste Nederlanders het atheïsme omarmd (met een enthousiasme waarop alle engelen in de hemel jaloers kunnen zijn). Deze postmoderne Nederlanders vinden een bezoek aan de kerk met Kerstmis ongepast of, beter gezegd, een daad van ultieme hypocrisie.

Daarom wachten de meeste Nederlanders op kerstavond vol spanning op het verleidelijke geluid van de kerkklokken. Dat is het moment waarop ze zich vol overgave kunnen wijden aan het bekritiseren van religieuze fanatici.

2 Kerststress

Weken voor Kerstmis staan alle tijdschriften en tv-programma’s vol met artikelen over Kerstmis. Wat te dragen, wat te doen, wat te eten en natuurlijk het tegenovergestelde van al deze dingen. Hoewel dat het allerbeste zou zijn, negeren Nederlanders deze dwaze drukte niet.

Nederlanders proberen de aanbevelingen op te volgen die hun buren volgens hen naleven. Dat is natuurlijk onmogelijk, onder andere omdat de buren ook hun voorbeeld proberen te volgen.

De stress die hierdoor en door andere feestvoorbereidingen wordt veroorzaakt, heeft een officiële psychopathologische naam: kerststress. Hoe ze hiermee om moeten gaan, proberen Nederlanders te leren uit tijdschriften en tv-programma’s waarvan ze denken dat hun buren die ook bekijken.

3 Kerstochtend

In de vroege ochtend van eerste kerstdag zie je een paar mensen als gekken door de verlaten straten van Groningen rennen. Deze ongelukkigen zijn vergeten een essentieel ingrediënt voor hun kerstgerecht te kopen.

Zoals tot wijd over de grens bekend is, bestaat de Nederlandse keuken uit de heilige drie-eenheid aardappelen, vlees en groenten (die voorafgaand aan het serveren in de pan worden gestampt of óp het bord aan deze mishandeling worden onderworpen). Eén dag per jaar proberen Nederlandse thuiskoks echter aan hogere eisen te voldoen, en die dag is toevallig eerste kerstdag. Ze nemen dit heilige streven helaas verschrikkelijk serieus: alles wat minder dan voortreffelijk is, is onaanvaardbaar.

Supermarkten proberen hiervan te profiteren en geven hun productlijnen titels die doen denken aan de haute cuisine. Delicieux, excellent, superieur, exclusief, appétit (wie in Nederland chic wilt overkomen, gebruikt Franse bijvoeglijke naamwoorden).

4 Kerstschema’s

Tegen de middag zijn de meeste mensen Kerstmis beu. Dat komt omdat ze vreemd hartig gebak of ander voedsel dat ze niet als zodanig herkennen hebben gegeten. Het is ook het moment waarop sommige familieleden de drang voelen om de vrouw des huizes een handje te helpen in de keuken. Helaas kunnen ze dit niet doen zonder andere bezoekers te trakteren op een beschuldigende blik of grauw (die zich bij voorkeur richt op degenen waarvan ze weten dat die snel hun geduld verliezen).

Nederlanders zijn erg gesteld op planning, ze weten precies wie er aan de beurt is om de zogenaamd spontane hulp te bieden. Ze weten ook wie er eigenlijk aan de beurt was om het feestje te organiseren. Wee degene die zich dit jaar aan zijn plicht onttrok!

5 Kerstbier

De rest van de dag is gevuld met bijna fatale verveling. Een fijne wandeling in de motregen, waarbij je flink zeurt over het feit dat het, zoals ieder jaar, geen witte kerst is. Het geluid van de stofzuiger die bij de hand staat om de kerstballen op te ruimen die uit de kerstboom zijn gevallen. Meerdere mislukte verzoeningsgesprekken (‘Als jij niet had gedaan wat jij altijd doet…’).

Soms verschijnt er een oud-Nederlands familiespel op tafel. Voor wie het niet kent, doe eens mee met ganzenbord (en je speelt het nooit meer). Er zijn tal van sprankelende hapjes (alles wat fancy, vies en buitenlands is, is goed). De helft van het gezelschap is chagrijnig omdat bier wordt beschouwd als een drank die met kerst taboe is. Gekibbel over het al dan niet televisiekijken maakt dit sprookjesachtige tafereel compleet.

6 Kerstgourmet

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat ondanks alle inspanningen, alle planning en alle pogingen om de keuken van sterrenchefs te evenaren, 87,9 procent van alle kerstmaaltijden bestaat uit iets wat Nederlanders gourmetten noemen (Frans, weet je nog?).

Deze ‘gezellige en knusse activiteit’ werd uitgevonden in de jaren zeventig, toen een Nederlandse huisvrouw wanhopig alle ingrediënten op tafel gooide en schreeuwde: ‘Als je denkt dat je het beter kunt, doe het dan zelf maar!’ Een doe-het-zelfverslaafde oom maakte vervolgens een vuurtje op tafel en zo ontstond gourmet.

Sinds die dag verpesten Nederlanders hun kerstmiddagen door eten te verbranden in pannen die te klein zijn om iets fatsoenlijks in te bakken, op te lage of te hoge open vuurtjes. Het is een traditie om het gourmetgerecht op smaak te brengen door er te veel alcohol bij te drinken.

7 Kerstmisherhaling

De volgende ochtend worden de overlevende familieleden wakker en beseffen ze dat het ergste nog moet komen. Een sadistische heerser (zijn naam is in de vergetelheid geraakt) heeft 26 december officieel uitgeroepen tot twééde kerstdag. Een dag waarop Nederlanders uit eten gaan. 12,1 procent van hen bezoekt een restaurant dat gourmet op het menu heeft staan. De rest onderwerpt zich aan steengrillen in een eetcafé. Steengrillen is in principe hetzelfde als gourmetten, maar in plaats van voedsel te verbranden op oncontroleerbare vuurtjes, doen ze dat op verschroeiend hete gepolijste stoeptegels.

8 Kerstconclusie

Op 1 december 2015 was het belangrijkste nieuws op de nationale televisie dat zeventig procent van de Nederlanders een hekel heeft aan Kerstmis. De ogen van de nieuwslezer vertoonden precies dezelfde mix van ongeloof, teleurstelling en vastberadenheid die te zien is op de gezichten van de dertig procent kerstfans die van de kerst van volgend jaar weer een onvergetelijke, onvermijdelijke mislukking zullen maken.

——————————————— ———————————————————-

Kerstmis disclaimer

Dit artikel verscheen eerder in december 2015. De grootste verandering in de afgelopen tien jaar is dat men in chique menu’s tegenwoordig Italiaanse bijvoeglijke naamwoorden gebruikt, voor de rest is Kerstmis in Nederland nog vrijwel hetzelfde. Dit toont aan dat zelfs de Nederlanders enkele wonderbaarlijk onveranderlijke tradities hebben.