‘Netcongestie is het nieuwe fileprobleem’ (met lector Marten van der Laan)

Het elektriciteitsnet raakt overbelast. Maar wat is netcongestie eigenlijk, en wat kunnen we ertegen doen? Onze dummies zoeken het uit met lector Marten van der Laan.

Ze zeggen dat domme vragen niet bestaan. Nou, dan heb je dummy Michael en dummy Matthus nog niet gehoord. In een nieuwe aflevering van Q&A door Dummies duiken ze in een onderwerp waar steeds vaker over wordt gepraat, maar zelden goed wordt uitgelegd: netcongestie.

Wat blijkt? Netcongestie is eigenlijk een file op het stroomnet. Nederland wekt steeds meer duurzame energie op, vooral met zon en wind. Klinkt goed, zou je zeggen. Maar dat gebeurt vaak op momenten dat we het niet direct nodig hebben. Tegelijkertijd stijgt de vraag naar stroom juist op andere momenten, zoals ’s avonds als we koken of onze elektrische auto opladen. En ons elektriciteitsnet is daar niet op berekend.

Gast Marten van der Laan, lector systeemintegratie in de energietransitie aan de Hanze, legt uit dat het probleem vooral zit in de snelheid waarmee het net zich moet aanpassen. ‘Het tempo van de verduurzaming is hoger dan het tempo waarin we het net kunnen uitbreiden’, zegt hij.

Wat gebeurt er als het net overbelast raakt? Dan moet je duurzame stroom letterlijk weggooien: zonnepanelen uit, windmolens stil. En als er juist te weinig stroom beschikbaar is, dan dreigt een blackout. In Spanje gebeurde het al. In Nederland is de kans kleiner, maar niet nul.

De oplossing? Die is niet simpel. Een zwaarder net helpt, maar kost tijd en geld. Meer opslagcapaciteit is ook nodig, net als slimmere systemen die vraag en aanbod beter op elkaar afstemmen. Denk aan spitsstroken voor stroom: een beetje knijpen, beter spreiden, en slimme timing.

Volgens Marten moeten we ook kijken naar bedrijven die hun piekmomenten op elkaar kunnen afstemmen. En ja, decentralisatie, lokaal opwekken en verbruiken, kan helpen. Maar ook dat heeft grenzen: ‘Je kunt je tuin volleggen met zonnepanelen, maar in de winter heb je daar weinig aan zonder opslag.’

Toch is Marten hoopvol. ‘We moeten het goede van de energietransitie omarmen en de problemen niet uit de weg gaan. Er is genoeg werk te doen, ook voor studenten. Of je nou technisch bent, communicatief, juridisch of sociaal, er is plek voor jou in deze transitie.’

De aflevering eindigt met een vragenvuur. Kort, snel, soms flauw, soms scherp. Moet de overheid meer regie nemen? Ja. Zijn elektrische auto’s het probleem? Nee. En de beste oplossing als geld geen rol speelt? ‘Gewoon doorzetten.’

Meer weten of meewerken aan oplossingen? Check www.entrance.eu of loop eens binnen bij Entrance op de Hanze-campus. En luister natuurlijk de hele aflevering van Q&A door Dummies. Want domme vragen bestaan niet. Alleen domme mensen die ze niet stellen.