Ontroerend en indrukkend werk van Emma Vos wint Hannie Schaftprijs
Zeer knap noemt de jury ‘de wijze waarop Emma Vos een abstract en pijnlijk onderwerp heeft vertaald naar een tastbare, artistieke installatie.’ De winnares van de Hannie Schaftprijs legt het graag uit.
Alsof ze nooit anders heeft gedaan, Emma Vos staat in de buurt van het podium waar ze zojuist de Hannie Schaftprijs heeft ontvangen.
Een foto? Ja, hoor.
Nog één… met de bloemen en het bordje met daarop de geldprijs (2000 euro) die ze won? Oké!
En nu met de twee nummers twee (Eva de Ruiter en het duo Henk Overdijk en Gioya Mormina)? Dikke prima!
Babbeltje met RTV Noord? Geen probleem. Tijdens de bedrijven door neemt de 30-jarige studente de vele felicitaties in ontvangst van de bezoekers van de opening van het hogeschooljaar van de Hanze op 1 september.
Emma studeerde afgelopen zomer af aan de Academie Minerva met But They’re Your Parents, een interactieve installatie over emotionele verwaarlozing.
Tijdens de eindexamenexpo kwam je volgens je begeleider af en toe rapporteren met je duim omhoog en de opmerking: alweer iemand aan het huilen gemaakt.
‘Bart! Ja, laten we die naam niet onvermeld laten, Bart Barnard. Een enorme hulp. En hij liegt niet, mijn installatie heeft mensen geëmotioneerd. Dat mensen ervan moesten huilen, was natuurlijk niet helemaal de bedoeling. Maar dat mensen ervaren wat emotionele verwaarlozing inhoudt wel. Dat ze huilden, was een teken dat dat was gelukt. Vandaar die duim omhoog.’
Geëmotioneerde bezoekers, hoe krijg je zoiets voor elkaar?
‘Tja, dat is goed nadenken. De installatie heeft de vorm van een kinderkamer. Dat zie je meteen. Wanneer je die kamer, zoals ik heb gedaan, helemaal wit schildert wordt-ie koud en klinisch. Dat gaat tegen je intuïtie in. Alle objecten in de kamer hebben zo’n effect, waardoor je voelt dat er iets niet klopt. Je kunt er bijvoorbeeld een wii-game spelen, hartstikke leuk. Maar dat wordt anders als je die game nooit wint. Dan krijg je er het gevoel bij dat emotioneel verwaarloosde kinderen goed kennen: wat je ook doet, hoe je ook je best doet, je verliest, je bereikt nooit je doel.’
Je weet dat allemaal omdat je zelf in zo’n sfeer bent opgegroeid.
‘Ja, maar dit project is zeker niet alleen gebaseerd op mijn ervaringen. Ik heb veel gelezen over de ontwikkeling van kinderen. Heel veel psychologische literatuur, maar ook andere dingen, zoals over het leven van Kurt Cobain. Het onderzoek is enorm uitgewaaierd, zeg maar: een beetje uit de hand gelopen.’
Er zit ook behoorlijk wat technisch vernuft in.
‘Ik heb Graphic & Interactive Design gedaan, daar zit al wel wat techniek in. En natuurlijk heb je docenten als Bart die je wijzen op allerlei mogelijkheden. Weet je wie me op dit vlak ook heel erg hebben geholpen? Josien Niebuur en Davey Smand, van de werkplaats Electronics & Programming. Niet alleen met hun tips, trouwens. Ze hebben op een gegeven moment een tafel voor me vrijgemaakt. Man, ik was vaker in die werkplaats dan zij, ik wóónde er zo ongeveer.
‘Mijn afstudeerproject was ook altijd een zoektocht naar het hoe. Hoe monteer je bijvoorbeeld geluiden in een speelgoed-keyboard? Ik heb heel veel instructiefilmpjes bekeken en zo is het me uiteindelijk gelukt om er stemmen in te monteren.’
Die klinken nogal onaangenaam, blikkerig.
‘Dat is dus niet toevallig. Je had zeker iets anders verwacht?’
Verrek, als niets toevallig is… wat ga je doen met de reacties die de bezoekers van je installatie konden achterlaten?
‘Ik wil wel door met dit type werk. De komende twee jaar volg ik de master MADtech aan het Frank Mohr Instituut. Daar kan ik nog veel kanten op, maar misschien komen die reacties daar weer terug in ander werk. Het is zeker interessant materiaal.’
In je dankwoord noemde je je ouders niet.
‘We hebben contact, als dat je vraag is, maar het blijft aan de oppervlakte. Toch had ik mijn ouders best kunnen bedanken, zonder hen was dit werk er niet geweest.’
De grote gymzaal van het Willem-Alexander Sportcentrum is vrijwel leeg als Emma Vos zich, ruim twintig minuten na de plechtigheid, naar de ruimte begeeft waar de Hanze het studiejaar alcoholvrij inborrelt. In haar handen heeft Emma het 2000-eurobordje, het flinke boeket bloemen, de Hannie Schaftprijs (een beeldje) en haar futuristische, zwart-rood gestreepte motorhelm. Gaat het? Ja hoor, geen probleem.
Foto: Jelmer Meijer
De installatie But They’re Your Parents is momenteel (nog?) niet te zien. Een indruk van het werk is te vinden op youtube en in Emma’s context-essay.
De tweede prijs, geen derde
De Hannie Schaftprijs kent, zo zei juryvoorzitter Ingeborg Walinga, géén derde prijs. Walinga: ‘Dat doen we gewoon! We geven vandaag twee tweede prijzen.’
Die prijzen, van elk 500 euro, gaan naar de andere genomineerde afstudeerprojecten.
Henk Overdijk en Gioya Mormina, studenten bachelor Social Work, vonden een methode om jongeren in de residentiële jeugdzorg beter voor te bereiden op hun achttiende verjaardag, het moment waarop ondersteuning wegvalt.
Eva de Ruiter, studente Communicatie & Multimedia Design, ontwierp een digitaal interactief product waarmee naasten van mensen met psychische problemen hun mantelzorgrol kunnen herkennen.