Hanze-voorzitter Dick Pouwels: ‘Niet alleen diploma’s, maar ook persoonlijke groei telt’

Hanze-voorzitter Dick Pouwels wil studenten uitdagen: toon lef, wees nieuwsgierig, en kijk verder dan cijfers en diploma’s.

De opening van dit hogeschooljaar draait om nieuwsgierigheid. Waarom juist dat thema?
‘Een onderzoekende houding heb je nodig als professional, maar ook als mens. Het raakt je persoonlijke vorming en je vak tegelijk. Daarom past het goed bij onze nieuwe kernwaarde waagmoed: durf stappen te zetten, ook in een wereld die soms weinig vriendelijk is.’

In die wereld lijken mensen juist steeds meer overtuigd van hun eigen gelijk, in plaats van nieuwsgierig en open. Is het de taak van een hogeschool om zo tegen de stroom in te roeien?
‘Het gaat om openstaan voor andere ideeën en andere mensen, en om niet meteen in kampen te denken. We moeten ons leren verhouden tot elkaar, nieuwsgierig zijn naar wat de ander vindt en samen zoeken naar oplossingen. Dat vind ik een heel belangrijke boodschap, voor ons als organisatie en voor onze studenten.’

Hoe geef je dat vorm in het onderwijs? Onderwijs draait tenslotte ook gewoon om punten halen en afstuderen.
‘Het hoger onderwijs wordt gestuurd door eindkwalificaties. Daarin leggen wij vast wat we studenten mee willen geven. Als wij persoonlijke vorming belangrijk vinden, dan moeten we dat opnemen in die eindkwalificaties. Dan gaat het niet alleen om een vak leren, maar ook om een goede professional en een goede burger worden.’

Maar persoonlijke vorming lijkt me een stuk lastiger meetbaar dan vakkennis. Is dat niet te vaag?
‘Samenwerken, je talenten ontdekken, een onderzoekende houding ontwikkelen: dat zijn net zo goed kwalificaties. Daar kun je criteria aan koppelen, net als bij technische kennis. Het is dus concreet genoeg om in een curriculum te zetten. Persoonsvorming en vakkennis zijn niet tegengesteld. Juist de combinatie maakt het krachtig: een project waarin je inhoud leert, maar tegelijk ook jezelf en je team ontdekt.’

Studenten lijken tegenwoordig vooral gericht op zo snel mogelijk afstuderen, zonder studieschuld. Bestuursfuncties en extra-curriculaire activiteiten nemen af. Hoe draai je dat om?
‘Die druk is er zeker. Maar studenten zeggen vaak dat ze het meest hebben geleerd op het gebied van persoonlijke ontwikkeling en verbinding met de praktijk. Een project in een innovatiewerkplaats, samenwerken met een bedrijf, een bestuursfunctie… Die zaken geven je inzicht in jezelf en in wat je toekomstig werk betekent. Een eerstejaars ziet dat misschien nog niet, maar derde- en vierdejaars zeggen vaak: dát bracht me verder. Wij moeten die verhalen blijven vertellen, ook al ziet een student het in het begin misschien niet meteen. Uiteindelijk vragen studenten zelf ook om meer verbinding met de praktijk en hybride leren.’

Hoe zien we die rol voor nieuwsgierigheid en persoonsvorming terug in het onderwijs?
‘We leggen dat expliciet vast in onze plannen en onderwijsconcepten. Verbinding met de praktijk via innovatiewerkplaatsen en meer aandacht voor persoonlijke ontwikkeling naast vakkennis. Studenten merken dat al in kleine stappen, en de komende jaren steeds meer. We zetten dat stevig neer als kern van ons onderwijs.’

Tegelijkertijd zit de Hanze in een grote herinrichting. Wat merken studenten daarvan?
‘Ik verwacht dat studenten gaan merken dat processen soepeler lopen en dingen makkelijker geregeld zijn. Het idee is dat teams meer ruimte krijgen en beter kunnen samenwerken. Dat zie je nu al op kleine schaal, maar dat wordt de komende tijd zichtbaarder.’

Er zijn ook medewerkers kritisch over de veranderingen. Hoe ga je om met weerstand?
‘Bij elke verandering heb je mensen die terughoudend zijn. Anderen zien het juist als kans. Belangrijk is eigenaarschap: mensen moeten het gevoel hebben dat het ook hún organisatie is. Daarom doen we dit proces stap voor stap, met transparantie en betrokkenheid. Dat is spannender, maar uiteindelijk sterker.’

Het lijkt me moeilijk ambitieus te zijn als hogeschool in een tijd waarin het politiek gezien onrustig is. Eerst waren er bezuinigingen, nu zijn die deels van tafel, straks na de verkiezingen misschien weer niet. Hoe lastig is dat?
‘Heel lastig. Onderwijs vraagt om lange lijnen. Politiek gaat vaak van links naar rechts, maar een sector als onderwijs kun je niet zomaar van koers laten veranderen. Ik hoop dat de nieuwe regering straks beseft dat onderwijs stabiliteit nodig heeft.’

Wat is voor de Hanze moeilijker: de krimp in de regio of het politieke klimaat?
‘Het politieke klimaat. Krimp zagen we aankomen, daar hebben we ons op voorbereid. Natuurlijk is het vervelend, want je kunt bijvoorbeeld minder makkelijk vaste contracten geven aan docenten en medewerkers. Maar het was geen verrassing. Politieke grilligheid is moeilijker, want onvoorspelbaar. Toch denk ik dat we als Hanze veerkrachtig genoeg zijn. We zijn niet alleen afhankelijk van studenten, maar groeien ook in onderzoek en samenwerkingen met de regio en internationaal. Groei hoeft trouwens ook niet alleen kwantitatief te zijn, het kan, en moet eigenlijk, vooral kwalitatief zijn.’

Hoe hoog moet die kwaliteit dan zijn? Moet de Hanze de beste hogeschool van Nederland worden?
‘Nee. Ik heb er vrede mee als alle hogescholen een hoge waardering krijgen, goed verbonden zijn met hun regio en goed onderzoek doen. Daar profiteert heel Nederland van. We hoeven elkaar niet te beconcurreren. Wel vind ik dat we op hoog niveau moeten presteren. Studenten steken jaren van hun leven in een opleiding. Dat is cruciaal voor hun toekomst, dus dat mag nergens onder de maat zijn. Daarom hanteren we 3,8 (op een schaal van 5, red.) als ondergrens in de NSE (Nationale Studenten Enquête, red.). Niet als Hanze-gemiddelde, maar elke opleiding afzonderlijk moet daarboven scoren.’

Tot slot: wat is de kernboodschap voor studenten dit jaar?
‘Pak je ontwikkelruimte, neem verantwoordelijkheid en toon lef. Onze nieuwe kernwaarden wederkerigheid, daadkracht en waagmoed passen daar goed bij. Waagmoed betekent dat je durft te falen, maar ook durft te groeien. Het is een positieve benadering: wees niet bang om fouten te maken, heb de moed om stappen te zetten.’