Studenten en kamerleden roepen op tot bescherming van master- en bachelortitels titel

Opleidingen die géén keurmerk hebben, mogen wél bachelor- en mastertitels uitreiken. Dat stelt de Raad van State in een opmerkelijke uitspraak. Nu wil minister Rianne Letschert de wet aanpassen.

Hogeschool NCOI en twaalf andere particuliere instellingen trekken aan het langste eind in een rechtszaak over het gebruik van termen als bachelor en master. De Inspectie van het Onderwijs had de instellingen boetes opgelegd wegens misleiding, maar in hoger beroep ging de Raad van State daar niet in mee.

Als je maar goed duidelijk maakt dat er géén officiële mastergraad aan vastzit, mag je best executive master, professional master op een diploma zetten

In Nederland zijn graden als bachelor en master beschermd. Volgens de rechter is de wet echter niet duidelijk genoeg over de namen van opleidingen. Als je maar goed duidelijk maakt dat er géén officiële mastergraad aan een opleiding is verbonden, mag je volgens de Raad van State best executive master, professional master of een andere zelfverzonnen term op een diploma zetten.
Al jaren probeert de Inspectie van het Onderwijs met waarschuwingen en boetes te voorkomen dat onderwijsaanbieders master- of bachelordiploma uitreiken. Met zijn uitspraak maakt de bestuursrechter een eind aan de handelwijze van de Inspectie. Zolang je je maar niet uitgeeft voor een al erkende opleiding en zolang je niet schermt met overheidserkenning, verleen je volgens het vonnis géén beschermde graad.

Letschert en de Onderwijsinspectie bekijken ‘of er normen in de wet verduidelijkt moeten worden’

Het kabinet zal de opgelegde boetes terugbetalen, zo laat onderwijsminister Rianne Letschert weten. ‘Ik neem de uitspraak uiterst serieus’, zegt ze in een schriftelijke reactie. ‘De wet is bedoeld om het aanzien van het hoger onderwijs te beschermen en om misleiding van studenten en werkgevers te voorkomen. Dit is en blijft van belang.’ In overleg met de Inspectie bekijkt Letschert ‘of er normen in de wet verduidelijkt moeten worden’. Met andere woorden, ze overweegt een wetswijziging.
Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP) weet wel in welke richting die wetswijziging zou moeten gaan. ‘Dit lijkt me een hele gevaarlijke verdere commercialisering van het onderwijs’, zegt ze. ‘Particuliere onderwijsinstellingen kunnen doorgaan met het uitgeven van diploma’s die misleidend overkomen.’ De rechter staat kennelijk toe dat ‘bijna identieke en daarmee bewust misleidende’ opleidingsnamen worden gebruikt.

‘Studenten moeten erop kunnen vertrouwen dat een mastertitel ook daadwerkelijk staat voor een erkende opleiding’

Ook regeringspartij D66 staat te kijken van de uitspraak. ‘Ik vind het zeer kwalijk dat er titels kunnen worden verzonnen die voor studenten nauwelijks te onderscheiden zijn van officieel erkende mastertitels’, zegt Tweede Kamerlid Ilana Rooderkerk. ‘Studenten moeten erop kunnen vertrouwen dat een mastertitel ook daadwerkelijk staat voor een erkende opleiding en een bepaald opleidingsniveau. Als de huidige wetgeving daar onvoldoende bescherming tegen biedt, moeten we daarnaar kijken. Studenten mogen hier nooit de dupe van worden.’

De LSVb vreest voor inflatie van bachelor- en mastertitels, het ISO voorziet een wildgroei

De Landelijke Studentenvakbond reageert fel. Voorzitter Evy Kras: ‘Het is belachelijk dat bachelor en master op een diploma geen beschermde termen zijn en dat mensen zomaar misleid kunnen worden. Studenten verdienen duidelijkheid.’ Ze vreest voor inflatie van titels als bachelor en master. Kras wijst erop dat de Onderwijsinspectie het toch al moeilijk vond om de regels te handhaven. ‘Sommige opleidingen wekken op hun website de indruk dat ze een accreditatie hebben, maar zeggen dat nergens letterlijk. De Inspectie vroeg ze dan om die informatie te verhelderen. Met deze uitspraak wordt dat dus allemaal nog lastiger.’

Het Interstedelijk Studenten Overleg voorziet een wildgroei aan opleidingen die zichzelf bijvoorbeeld een master gaan noemen. Voorzitter Allis Richardson: ‘Studenten associëren de term master vaak met een officieel erkende opleiding. Wanneer niet-geaccrediteerde opleidingen deze term kunnen gebruiken, kan dat tot verwarring leiden.’

Inspectie wil studenten én werkgevers beschermen tegen misleidende informatie over diploma’s

In Nederland mag je geen officiële graad toekennen (zoals bachelor of master) als de opleiding nog niet is goedgekeurd door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). De Onderwijsinspectie leidde hieruit af dat een opleiding zich zelf ook pas bachelor of master mag noemen ná de NVAO-accreditatie. Nu staat dat uitgangspunt dus op losse schroeven. ‘We gaan de uitspraak van de Raad van State zorgvuldig bestuderen en beoordelen wat het betekent voor ons werk’, schrijft de Inspectie. ‘Onze taak is om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen en niet alleen studenten, maar ook werkgevers te beschermen tegen misleidende informatie over diploma’s. Een betrouwbaar onderwijsstelsel is essentieel voor het aanzien van het hoger onderwijs in zijn geheel.’ De Inspectie gaat in gesprek met de minister over aanscherping van de wet, ‘zodat wij onze toezichthoudende taak effectief kunnen blijven uitvoeren.’

NCOI is natuurlijk dik tevreden, maar publieke universiteiten en hogescholen zijn bezorgd

De koepelvereniging van publiek gefinancierde universiteiten, UNL, wil vooropstellen ‘dat er altijd duidelijkheid moet zijn over de kwaliteit en de status van een opleiding en de graad die daaraan verbonden is. Het is van belang om de kwaliteit van het hoger onderwijs en het vertrouwen daarin goed te bewaken.’ De Vereniging Hogescholen denkt er net zo over. ‘Het is belangrijk dat studenten, afgestudeerden, instellingen, organisaties, bedrijven en onderwijsinstellingen er allemaal op kunnen vertrouwen dat duidelijk is wat de kwaliteit en officiële status van een opleiding zijn en welke graad daarbij hoort.’

De particuliere onderwijsaanbieder NCOI is wel tevreden over de uitspraak. ‘De afgegeven diploma’s waren correct en wekten niet de indruk dat een graad was verleend. Op diploma’s van een geaccrediteerde masteropleiding van NCOI wordt expliciet vermeld dat daarmee een mastergraad is behaald. Dat stond niet op de diploma’s waar deze procedure over ging.’ Het zou kunnen dat het NCOI en de andere aanbieders meer van zulke opleidingen gaan aanbieden. ‘Voor NCOI is de uitspraak ook van betekenis voor de verdere ontwikkeling van flexibel onderwijs in Nederland.’

HOP, Bas Belleman