Waarom kiezen na je studie zo moeilijk is (en waarom dat helemaal oké is)
In de eerste aflevering van Survival Guide voor Afstudeerders onderzoekt Maaike waarom de vraag ‘Wat nu?’ zo hard binnenkomt zodra het diploma op tafel ligt.
Na twintig jaar onderwijs voelt afstuderen voor veel studenten als het moment waarop de routekaart plots ophoudt. In Survival Guide voor Afstudeerders gaat Maaike Akkerman in gesprek met Jorg Andree, coach bij de honoursminor Da Vinci, om te achterhalen waarom die nieuwe vrijheid tegelijk bevrijdend en verlammend kan zijn.
Jorg werkt al decennia met studenten en ziet hoe diep het schoolsysteem in ons zit. Vanaf de basisschool tot aan het hbo ligt alles min of meer vast. Je weet welke opdracht komt, welke toets eraan hangt en waar het eindpunt ligt. In zijn minor probeert hij dat patroon juist af te leren. Studenten worden uitgedaagd om te ontwerpen, te proberen, te struikelen en opnieuw te beginnen. Vrijheid in gebondenheid, noemt hij dat. De kaders bestaan, maar binnen die kaders moet je leren bewegen.
Veel studenten en jonge professionals worstelen met prestatiedruk, financiële verwachtingen en het beeld dat alles meteen goed moet zijn
Die parallel ziet Maaike terug bij afstuderen. Ze werkt bewust maar twee dagen per week als fysiotherapeut, zodat ze ruimte houdt voor schrijven en projecten waar ze energie van krijgt. Financieel redt ze het, zegt ze, maar tegelijkertijd vragen mensen uit haar omgeving waarom ze niet fulltime werkt. Anderen vinden het juist inspirerend dat ze het anders doet. Het zijn precies die tegenstrijdige geluiden die haar laten twijfelen. De buitenwereld heeft altijd een mening, merkt ze, en die meningen drukken zwaarder dan ze zou willen.
Jorg herkent dat breder. Veel studenten en jonge professionals worstelen met prestatiedruk, financiële verwachtingen en het beeld dat alles meteen goed moet zijn. Volgens hem komt daar nog iets bij: talenten zijn vaak zo vanzelfsprekend dat studenten niet doorhebben waar ze in uitblinken. Pas als iemand anders het benoemt, valt het kwartje. Zelfregie begint dus niet met grote keuzes, zegt hij, maar met kleine observaties. Waar word je blij van. Wat kost je geen moeite. Wat krijg je terug van anderen.
Een belangrijke rode draad in het gesprek is dat fouten maken onvermijdelijk is
Maaike vertelt hoe twijfel haar ooit wegduwde van fysiotherapie en tegelijk de weg opende naar dansprojecten met mensen met dementie. Later ontdekte ze via haar afstudeerstage juist weer waarom fysiotherapie bij haar past. Volgens Jorg laat dat vooral zien dat identiteit niet statisch is. Niemand hoeft zich te beperken tot één rol. Hijzelf krijgt ook regelmatig de vraag of hij nou coach, docent of ondernemer is. Zijn antwoord blijft hetzelfde: hij is Jorg, en de vorm verandert met wat hem op dat moment energie geeft.
Een belangrijke rode draad in het gesprek is dat fouten maken onvermijdelijk is. Studenten gaan volgens Jorg vaak direct voor een herkansing om te voorkomen dat iets misgaat, maar wie nooit struikelt ontdekt ook niets nieuws. Experimenteren is geen luxe maar noodzaak, zeker wanneer je richting zoekt. Twijfel hoort daarbij. Niet als waarschuwing, maar als signaal dat je ergens iets te onderzoeken hebt.
De eerste aflevering van Survival Guide voor Afstudeerders eindigt met een onverwacht geruststellende conclusie. Niemand weet precies wat hij doet, ook de mensen die er zelfverzekerd uitzien niet. Keuzes worden zelden in één keer goed gemaakt. Ze worden langzaam zichtbaar, in kleine stappen, door te proberen en te blijven voelen wat klopt.